رودخانه‌ها  از منابع مهم تأمین آب در پرورش آبزیان محسوب می‌شوند. از آنجا که آب، تنها  محیط زیست و عامل بقاء آبزیان بوده و تمامی مراحل زندگی از  تولد تا مرگ در آن انجام می پذیرد، کمیت و کیفیت آب مورد استفاده در امر پرورش آبزیان از اهمیت فراوانی برخوردار است.

کد خبر: ۴۸۵۹
تاریخ انتشار: یکشنبه ۱۸ خرداد ۱۳۹۳ ساعت ۰۹:۴۹

رودخانه‌ها  از منابع مهم تأمین آب در پرورش آبزیان محسوب می‌شوند. از آنجا که آب، تنها  محیط زیست و عامل بقاء آبزیان بوده و تمامی مراحل زندگی از  تولد تا مرگ در آن انجام می پذیرد، کمیت و کیفیت آب مورد استفاده در امر پرورش آبزیان از اهمیت فراوانی برخوردار است.

بطور کلی رودخانه ها با توجه به وضعیت و شرایط حاکم در حوضه آبریز و مسیر خود بطور دائم  و  یا موقت حامل ذرات ریز و درشت هستند که در اثر پدیده فرسایش ،آلودگی انسانی و حیوانی ایجاد شده است. حضور ذرات آلوده در آب رودخانه ها  موجب افت کیفیت آن و مشکلات عدیده برای مصارف گوناگون می گردد.

مزارع سنتی پرورش ماهیان سردابی بنا به اقتضای طبیعت بیولوژیک گونه ماهی همواره نیازمند دریافت آب تازه، شفاف و مملو از اکسیژن است و لذا کنترل کدورت به منظور جلوگیری از  آلودگی آب از اهمیت فراوانی برخوردار است. در این ارتباط، محققین غلظت بی خطر ذرات جامد معلق در آب را مقادیر متفاوتی توصیه نموده و برخی آن را تا 50 قسمت در میلیون قابل قبول دانسته و مقادیر بالاتر از آن را عامل کاهش رشد در  ماهی می دانند. اما در برخی منابع حداکثر غلظت قابل تحمل ماهی تا 100 قسمت در میلیون معرفی شده که در غلظت های بالاتر از آن اختلال در اعضای ماهی و مرگ پیش بینی گردیده است.

خسارات فراوان ذرات معلق در آب آلوده رودخانه

بطور کلی حضور ذرات جامد معلق در آب هر ساله موجب خسارات زیادی از طریق کاهش رشد، بروز بیماری تا تلفات سنگین در واحدهای پرورشی ماهی می شود.  بررسی‌ها نشان می دهد که تغییرات فصلی آلودگی عمدتاً در فصل بهار مشاهده می شود که دلایل مهم آن به ذوب برف های زمستانه همراه با گرم شدن هوا در فصل بهار  و ریزش رگبارهای پیاپی بهاره نسبت داده می شود. به ویژه در برخی موارد بروز حالت های سیلابی رودخانه ها سبب افزایش بیش از حد ذرات جامد معلق موجود در آب شده (بیش از 20 قسمت در هزار) و در کوتاه مدت کشنده و مرگ بار است.ودر دیگر فصول سال تخلیه فضولات حیوانی و گاها انسانی و زباله های خانگی همچنیین باقیمانده سموم وکودهای شیمایی استفاده شده  از عوامل آلوده کننده محسوب میشوند غلظت های کمتر آن نیز در بلند مدت، اثرات مزمن به همراه داشته و سبب بروز  مشکلاتی می‌شود که برخی از آنها عبات است از:

- تخریب فیزیکی برانشی

- ایجاد زخم‌های جلدی و پیدایش فضای مناسب برای فعالیت عوامل فرصت طلب

- کاهش تبادلات گازی ماهی با محیط

- رکود بازده غذادهی به دلیل کاهش مصرف آبزیان

- کاهش دید مناسب آبزی

-  ایجاد استرس که زمینه فعالیت عوامل فرصت طلب را فراهم نموده و نیز مانع رشد مطلوب در آبزی می گردد

مواد سیلتی معلق در آب می‌تواند به آبشش ماهی‌ها چسبیده و در نتیجه موجب افزایش ترشح موکوس از پوست ماهی شود، در این حالت چنانچه غلظت این مواد زیاد باشد با موکوس ترشح شده ترکیب و با انسداد آبشش ها می‌تواند موجب بروز خفگی در ماهیان شود.

حضور بار معلق رسوبی در رودخانه ها جدا از مسائل بهداشت و سلامت آبزی می تواند سبب مشکلات عدیده در مزارع پرورش آبزیان شود که برخی عبارت است از:

1- ته نشین شدن مواد رسوبی در کانال‌ها و کاهش ظرفیت کانال از طریق کاهش سطح مقطع جریان

2- فرسایش و خرابی دیواره های کانال

3- افزایش هزینه‌های جاری به منظور لایروبی کانال‌ها

4- قطع جریان آب در کانال‌ها در زمان لایروبی

5- ایجاد شرایط مناسب رشد علف‌های هرز که موجب صدمه بر پوشش کانال‌ها شده و نیز باعث اتلاف آب از طریق پدیده نشت می گردد.

اداره شیلات با توجه به حیطه کاری خود مطالب ذیل  را پیشنهاد مینماید.

به منظور جلوگیری و ممانعت از ورود آلودگی رودخانه ها به مزارع پرورش آبزیان روش‌های مختلفی چون استفاده از تونل‌های رسوبگیر،  لوله های گردابی و حوضچه‌های رسوبگیر  ابداع گردیده و در حال حاضر بکار گرفته می‌شود.

حوضچه رسوبگیر کانال نسبتاً عریضی است که در ابتدا و یا در طول مسیر کانال های انتقال آب ساخته می‌شود و اصول طراحی آن بر مبنای افزایش سطح مقطع کانال و نتیجتاً کاهش سرعت جریان آب و ایجاد آرامش در حوضچه به منظور فراهم نمودن فرصت کافی جهت ته‌نشینی ذرات ریز معلق در آب می باشد. متأسفانه در موارد زیادی به رغم در اختیار بودن زمین مناسب به دلیل نبود دانش کافی و عدم طراحی مناسب شاهد کاهش بازده حوضچه‌های رسوبگذار از حد قابل انتظار بوده‌ایم. نظر به اهمیت مسئله در پرورش آبزیان و خصوصاً  پرورش ماهیان سردابی احداث مخازن رسوبگیر با طراحی بهینه به ویژه در مناطقی که سابقه چنین زیان‌هایی وجود داشته باشد، پیشنهاد می‌گردد تا با کاهش قابل ملاحظه مخاطرات در پیش رو، از بروز تلفات اجباری و خسارات هر ساله ناشی از گل آلودگی جلوگیری نماید.

از موارد دیگر استفاده از درام فیلتر ها و همچنیین بیوفیلتر ها  میباشد که به علت گرانی پرورش دهندگان ماهی رغبتی برای خرید آن ندارند

بهترین روش جلوگیری از آلودگی رودخانه می باشد

نویسنده : غلامحسین اکبری

مطالب مرتبط:
برچسب ها:  
برای دریافت جدیدترین بسته اخبار روز اینجا کلیک کنید   
نام:
ایمیل:
* نظر شمـا:
منار
سفیر افلاک
خبر آزاد
بیان روز
لرسو
خبر چگنی
دلفان امروز
ازنا خبر
آساره خبر
خبر افلاک
حرف لر